Składka zdrowotna (2026)

Czym jest składka zdrowotna?

Składka zdrowotna to obowiązkowe świadczenie finansujące publiczną ochronę zdrowia (NFZ). Od czasu Polskiego Ładu (2022) przestała być jednolita dla wszystkich i stała się jednym z najbardziej skomplikowanych elementów polskiego systemu podatkowego. W 2026 roku jej wysokość zależy od Twojej formy zatrudnienia i opodatkowania — a różnice potrafią sięgać tysięcy złotych miesięcznie.

Kluczowa zmiana: od 2022 roku składki zdrowotnej nie można w pełni odliczyć od podatku na zasadach ogólnych (jak miało to miejsce przed Polskim Ładem).

UoP i B2B na skali (9%)

Na etacie (UoP) oraz na B2B (skala podatkowa) składka zdrowotna wynosi zawsze 9%. Nie ma górnego limitu — zarabiasz więcej, płacisz więcej. Ważny detal dla UoP: Składka 9% nie jest liczona od pełnego brutto, lecz od kwoty brutto pomniejszonej o składki społeczne (czyli o 13,71%). Wyjątkiem są m.in. sędziowie i prokuratorzy w stanie czynnym oraz funkcjonariusze — nie płacą składek społecznych, więc 9% liczy się u nich od całego wynagrodzenia.

B2B Liniowy (4,9%)

Na podatku liniowym stawka jest niższa i wynosi 4,9% dochodu (przychód minus koszty). Obowiązuje tu jednak składka minimalna — nawet jeśli wykażesz stratę, musisz zapłacić 9% od płacy minimalnej (432,54 zł miesięcznie od lutego 2026 r.; za styczeń 2026 r. jeszcze 314,96 zł).

Czy można ją odliczyć? Tak, ale tylko na liniówce (i ryczałcie) wprowadzono mechanizm ulgi. Przedsiębiorca na podatku liniowym może zaliczyć opłaconą składkę zdrowotną do kosztów lub odliczyć od dochodu, ale tylko do określonego rocznego limitu waloryzowanego obwieszczeniem (14 100 zł w 2026 r.).

B2B Ryczałt i progi przychodowe

Na ryczałcie składka zdrowotna jest zryczałtowana i zależy od progów rocznego przychodu. Jej bazą nie jest Twój faktyczny zarobek, ale wskaźnik ogłaszany przez GUS (przeciętne wynagrodzenie w IV kwartale roku poprzedniego). W 2026 roku (podstawa: 9 228,64 zł) progi wyglądają tak:

• Przychód do 60 000 zł rocznie — 498,35 zł/mies.
• Przychód 60 001–300 000 zł rocznie — 830,58 zł/mies.
• Przychód powyżej 300 000 zł rocznie — 1 495,04 zł/mies.

(Odliczenie: Na ryczałcie możesz odliczyć 50% zapłaconej składki zdrowotnej od przychodu).

To kluczowa przewaga ryczałtu: przedsiębiorca z przychodem 40 000 zł miesięcznie płaci taką samą składkę zdrowotną (1 495,04 zł) jak ten z przychodem 80 000 zł. Na liniowym ten drugi zapłaciłby ponad 3 900 zł.

Pułapka progowa: Przekroczenie progu (np. 300 000 zł) choćby o złotówkę w grudniu oznacza dopłatę wyższej składki za cały rok wstecz. Przy progu 60 000 zł różnica roczna to dopłata wynosząca blisko 4 000 zł (12 × 332,23 zł), którą trzeba oddać przy rozliczeniu rocznym.

Najem prywatny to nie firma: przychód z wynajmu mieszkania rozliczany ryczałtem poza działalnością gospodarczą nie jest tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego, więc składka wynosi 0 zł. Kiedy ta zasada przestaje działać, wyjaśniamy w artykule składka zdrowotna a najem prywatny.

Porównanie przy zarobkach 20 000 zł netto/mies.

Jak wygląda miesięczna składka zdrowotna przy zbliżonym wynagrodzeniu netto ok. 20 000 zł?

• UoP (skala 9%): ok. 2 100 zł — najdroższa opcja
• B2B liniowy (4,9%): ok. 1 100 zł
• B2B ryczałt (ryczałtowa): ok. 831 zł — opcja najtańsza, dopóki nie przekroczysz 300 tys. zł rocznie.

Ręczne śledzenie progów ryczałtowych i zawiłości odliczeń bywa trudne. Symulator Vafi robi to automatycznie, pokazując Ci z góry w jakim miesiącu “wpadniesz” w wyższy próg ZUS i ile dokładnie zapłacisz na zdrowotne.