Próg podatkowy — brutto czy netto?

Ani brutto, ani netto — próg podatkowy liczy się od dochodu. Dochód to przychód brutto pomniejszony o składki ZUS na ubezpieczenia społeczne oraz koszty uzyskania przychodu (KUP). Drugi próg podatkowy (32%) zaczyna się dopiero po przekroczeniu 120 000 zł dochodu rocznie, a nie 120 000 zł wynagrodzenia brutto ani tym bardziej netto (art. 27 ust. 1 ustawy o PIT).

Aktualne na: sierpień 2026. Zgodność z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2026 r.

Konsekwencja, o której milczy większość poradników: skoro próg dotyczy dochodu, a nie brutto, to żeby w ogóle dotknąć 32%, trzeba zarobić wyraźnie więcej niż 120 000 zł brutto. Mechanikę „dochód = podstawa opodatkowania” (a nie brutto/netto) opisaliśmy szczegółowo krok po kroku w artykule o kwocie wolnej od podatku — tutaj skupiamy się na tym, co z niej wynika dla drugiego progu.

Ile trzeba zarobić brutto, żeby wpaść w drugi próg?

Przy standardowych kosztach uzyskania przychodu (250 zł/mies.) i składce ZUS pracownika (13,71%) próg 120 000 zł dochodu odpowiada dokładnie 142 536 zł wynagrodzenia brutto rocznie — czyli 11 878 zł brutto miesięcznie. Wyliczenie pochodzi z silnika kalkulacyjnego Vafi (tax-engine.ts), a nie z szacunku „na oko” — dlatego liczba jest precyzyjna, nie orientacyjna.

Innymi słowy: przy 11 800 zł brutto miesięcznie dochód wynosi tylko 119 184 zł — wciąż w całości w pierwszym progu. Dopiero od 11 878 zł brutto miesięcznie dochód roczny mija 120 000 zł. To o ok. 22 500 zł więcej brutto rocznie, niż sugerowałoby proste utożsamienie progu z pensją brutto.

Mit: „wpadłem w drugi próg, więc stracę pieniądze”

To najczęściej powtarzany błąd. Stawka 32% dotyczy wyłącznie nadwyżki dochodu ponad 120 000 zł — nie całego dochodu. Przy dochodzie 126 432 zł (12 500 zł brutto/mies.) podatek liczony jest tak: 120 000 zł × 12% (14 400 zł) − 3 600 zł kwoty zmniejszającej + 6 432 zł nadwyżki × 32% (2 058 zł) = 12 858 zł. Silnik podatkowy Vafi, liczący zaliczki miesiąc po miesiącu z zaokrągleniem do pełnych złotych, daje w tym przypadku 12 855 zł — różnica to skumulowany efekt zaokrągleń, nie błąd metody.

Wniosek jest jednoznaczny: wyższe brutto zawsze daje wyższe netto. Próg 32% nie „zabiera” pensji — obniża tylko krańcowy przyrost netto z każdej dodatkowej złotówki dochodu ponad 120 000 zł, bo z tej złotówki więcej trafia do urzędu skarbowego niż poniżej progu.

Kilka źródeł dochodu — etat + zlecenie, dwa etaty

Próg 120 000 zł liczy się od sumy dochodów opodatkowanych skalą podatkową ze wszystkich źródeł — etatu, umowy zlecenie, kilku etatów jednocześnie (art. 9 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o PIT). Problem w tym, że żaden pojedynczy płatnik nie widzi Twoich innych dochodów i liczy próg wyłącznie od wypłat, które sam Ci przekazuje.

Przykład: pracownik zarabia 8 000 zł brutto/mies. u pracodawcy A (dochód roczny 79 836 zł) i dodatkowo 6 000 zł brutto/mies. u pracodawcy B (dochód roczny 59 124 zł). Osobno żaden z pracodawców nie przekracza 120 000 zł, więc oboje pobierają zaliczki tylko wg stawki 12%. Łączny dochód wynosi jednak 138 960 zł — 18 960 zł ponad próg. Podatek należny od sumy dochodów (120 000 zł × 12% + 18 960 zł × 32%) jest wyższy niż suma podatku, jaką każdy pracodawca pobrałby osobno licząc wyłącznie 12% od własnych wypłat — różnica (pomijając kwotę zmniejszającą, której podział między pracodawców opisaliśmy w artykule o kwocie wolnej) wynosi tu dokładnie 3 792 zł. Tę różnicę trzeba dopłacić w rozliczeniu rocznym (PIT-36 lub PIT-37). Ten sam mechanizm dotyczy łączenia etatu ze zleceniem (art. 13 pkt 8 ustawy o PIT).

Dlaczego B2B liniowy i ryczałt nie mają progu 32%

Drugi próg podatkowy dotyczy wyłącznie skali podatkowej (etat, zlecenie, dzieło, JDG rozliczana na skali). Dwie inne popularne formy opodatkowania działalności gospodarczej w ogóle go nie znają:

• Podatek liniowy — stała stawka 19% niezależnie od wysokości dochodu (art. 30c ustawy o PIT). Zarabiasz 500 000 zł czy 5 000 000 zł — stawka się nie zmienia.
• Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych — stałe stawki procentowe wg PKWiU (2%–17%) liczone od przychodu, nie dochodu, i również bez progresji (art. 12 ustawy o ryczałcie). Uwaga: ryczałt ma swój własny próg 60 000 zł/300 000 zł, ale dotyczy on wyłącznie stawki składki zdrowotnej, nie podatku — to zupełnie inny mechanizm, opisany osobno w artykule o przekroczeniu progu 60 000 zł na ryczałcie.

Zamiast progu 32% przedsiębiorcy na liniowym i skali (nie na ryczałcie) mają daninę solidarnościową — dodatkowe 4% od dochodu powyżej 1 000 000 zł rocznie (art. 30h–30i ustawy o PIT). Ryczałt jest z niej wyłączony, co dla osób o bardzo wysokich przychodach bywa decydującym argumentem przy wyborze formy opodatkowania.

Kiedy pracodawca pobierze 32%, a kiedy dopłacasz sam

Zakład pracy oblicza próg narastająco, wyłącznie od wypłat, które sam wypłaca — automatycznie zacznie pobierać zaliczkę 32% w miesiącu, w którym Twój dochód u niego przekroczy 120 000 zł (art. 32 ustawy o PIT). Przy jednym źródle dochodu i regularnej pensji próg zwykle zostaje trafiony samoczynnie, bez działania z Twojej strony.

Dopłata w rozliczeniu rocznym pojawia się w dwóch sytuacjach: (1) masz kilka źródeł dochodu, które osobno nie przekraczają progu, ale łącznie tak (patrz wyżej), albo (2) chcesz uniknąć niedopłaty z góry — możesz złożyć u pracodawcy pisemny wniosek o pobór zaliczek od razu wg wyższej stawki 32% (art. 41a ustawy o PIT), zamiast czekać na rozliczenie w PIT-37/PIT-36 do 30 kwietnia roku następnego (art. 45 ust. 1 ustawy o PIT).

Podstawa prawna

• Art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych — skala podatkowa i progi 12%/32%
• Art. 9 ust. 1 ustawy o PIT — sumowanie dochodów z różnych źródeł
• Art. 30c ustawy o PIT — podatek liniowy 19%
• Art. 30h–30i ustawy o PIT — danina solidarnościowa
• Art. 32 ustawy o PIT — zasady poboru zaliczek przez płatnika (pracodawcę)
• Art. 41a ustawy o PIT — wniosek pracownika o pobór zaliczek wg wyższej stawki
• Art. 45 ust. 1 ustawy o PIT — termin złożenia zeznania rocznego (30 kwietnia)

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady podatkowej. W celu uzyskania porady dostosowanej do Państwa sytuacji prosimy o kontakt z doradcą podatkowym.