Rentowność obligacji skarbowych — jak liczyć i ile realnie zostaje po podatku

Rentowność obligacji skarbowych to realny zysk, jaki zostaje inwestorowi po odjęciu inflacji i podatku — nie sama stawka procentowa z listu emisyjnego Ministerstwa Finansów. Dla obligacji indeksowanej inflacją z oprocentowaniem nominalnym 5,60% w skali roku (oferta lipiec 2026 r.) rentowność netto po 19-procentowym podatku Belki wynosi ok. 4,54%, a po odjęciu inflacji z maja 2026 r. (3,1% r/r) rentowność realna netto spada do ok. 1,4 punktu procentowego — i dla instrumentów o niższym oprocentowaniu nominalnym potrafi zejść poniżej zera.

Aktualne na: sierpień 2026. Stawki obligacji pochodzą z listu emisyjnego Ministerstwa Finansów na lipiec 2026 r. — Ministerstwo publikuje nową ofertę co miesiąc, więc przed zakupem sprawdź bieżące oprocentowanie na obligacjeskarbowe.pl lub gov.pl/web/finanse. Dane o inflacji pochodzą z komunikatów Głównego Urzędu Statystycznego.

Ten artykuł odpowiada na dwa różne pytania ukryte pod tą samą frazą. Jeśli szukasz, ile realnie zarobisz na obligacjach detalicznych (COI, EDO i pozostałych z listu emisyjnego) po inflacji i podatku — jesteś we właściwym miejscu, to jest sekcja główna. Jeśli szukałeś informacji o rentowności polskiego długu na rynku wtórnym (np. dlaczego w mediach pisze się, że “rentowność 10-letnich obligacji rośnie”) — to inne zjawisko, dotyczące obligacji notowanych na giełdzie, a nie Twoich obligacji oszczędnościowych; wyjaśniamy je w ostatniej sekcji. Rodzaje obligacji, mechanikę indeksacji i pełną tabelę opłat za wykup opisaliśmy w poradniku obligacje skarbowe które wybrać — tutaj skupiamy się wyłącznie na liczeniu rentowności. Mechanikę samego podatku Belki (stawka, kto pobiera, PIT-38) wyjaśnia podatek Belki 2026.

Dwa znaczenia „rentowności obligacji skarbowych”

W wynikach wyszukiwania dla tej frazy mieszają się dwa zupełnie różne zjawiska, a większość stron w ogóle nie sygnalizuje, że to rozróżnienie istnieje. Strona główna obligacjeskarbowe.pl i cykliczne artykuły o comiesięcznej ofercie MF w ogóle nie używają słowa „rentowność” — piszą wyłącznie o „oprocentowaniu”, czyli nominalnej stawce z listu emisyjnego. Z kolei serwisy finansowe piszące wprost o „rentowności obligacji” najczęściej mają na myśli rentowność na rynku wtórnym — cenę, po jakiej obligacje 10-letnie Skarbu Państwa notowane na giełdzie handlują się między inwestorami instytucjonalnymi. To dwa różne instrumenty z różną matematyką.

Obligacje detaliczne (OTS, ROR, DOR, TOS, COI, EDO, ROS, ROD) kupowane na rachunku rejestrowym w PKO BP nie są notowane na żadnej giełdzie. Nie mają zmiennej ceny rynkowej — wykup następuje zawsze po wartości nominalnej (100 zł za sztukę), niezależnie od tego, co dzieje się ze stopami procentowymi czy inflacją po drodze. Dla tych obligacji rentowność to funkcja trzech rzeczy: oprocentowania z listu emisyjnego, inflacji i podatku Belki — i to jest właściwy temat tego artykułu.

Obligacje na rynku wtórnym (np. 10-letnie obligacje skarbowe notowane na rynku hurtowym i cytowane w serwisach ekonomicznych) mają cenę, która zmienia się codziennie w reakcji na stopy procentowe, inflację i ocenę ryzyka kredytowego Polski. Ich rentowność rośnie, gdy cena spada, i odwrotnie — mechanikę tej zależności tłumaczymy w ostatniej sekcji. Ta rentowność nie ma żadnego bezpośredniego przełożenia na Twoje obligacje oszczędnościowe kupione na rachunku rejestrowym.

Rentowność nominalna, realna i netto — trzy wzory

Rentowność nominalna to po prostu stawka procentowa z listu emisyjnego — ta, którą widzisz w reklamie czy na stronie MF. Żeby dowiedzieć się, ile realnie zarabiasz, trzeba przejść przez dwa kolejne kroki.

Rentowność netto (po podatku Belki) liczy się według wzoru:

rentowność netto = rentowność nominalna × (1 − 0,19)

Dla obligacji rodzinnej ROD (12 lat, wyłącznie dla beneficjentów świadczenia 800+) z oprocentowaniem 5,60% w pierwszym roku (oferta lipiec 2026 r.): 5,60% × 0,81 = 4,536%, w zaokrągleniu 4,54%. Ten sam wzór zastosowany do EDO (5,35% w pierwszym roku, dostępne dla każdego pełnoletniego rezydenta) daje 5,35% × 0,81 = 4,3335%, czyli ok. 4,33%.

Rentowność realna (po odjęciu inflacji) w wersji uproszczonej, wystarczającej do szybkiej orientacji:

rentowność realna ≈ rentowność nominalna − inflacja (r/r)

Dokładniejsza wersja, uwzględniająca efekt złożony inflacji (wzór Fishera), różni się od uproszczonej o ułamek punktu procentowego przy niskiej inflacji:

rentowność realna = (1 + rentowność nominalna) ÷ (1 + inflacja) − 1

Sam wzór Fishera i próg, powyżej którego inwestycja w ogóle zaczyna zarabiać ponad inflację, rozkładamy na czynniki pierwsze w poradniku realna stopa zwrotu a inflacja — działa on tak samo dla obligacji, lokaty i ETF-a.

Rentowność realna netto łączy oba kroki — od rentowności netto odejmujesz inflację:

rentowność realna netto ≈ rentowność netto − inflacja (r/r)

Dla ROD: 4,54% netto − 3,1% (ostatni potwierdzony przez GUS odczyt inflacji, maj 2026 r.) = ok. 1,44 punktu procentowego rentowności realnej netto. To już wyraźnie mniej niż nominalne 5,60%, które widnieje w reklamie — ale wciąż wartość dodatnia. Poniższy przykład pokazuje, kiedy ten sam rachunek daje wynik ujemny.

Ile realnie zostaje: przykład, w którym rentowność netto jest ujemna

OTS to trzymiesięczna obligacja o stałym oprocentowaniu — w ofercie lipiec 2026 r. wynosi ono 2,00% w skali roku. Po odjęciu 19% podatku Belki rentowność netto to 2,00% × 0,81 = 1,62%. Zestawiona z inflacją z maja 2026 r. (3,1% r/r, ostatni potwierdzony odczyt GUS) rentowność realna netto wynosi 1,62% − 3,1% = -1,48 punktu procentowego. Innymi słowy: mimo że na koncie realnie przybywają odsetki, siła nabywcza zainwestowanej kwoty spada — bo ceny rosną szybciej niż oprocentowanie po podatku.

To nie jest wyjątek dotyczący wyłącznie OTS. Każda obligacja o oprocentowaniu nominalnym niższym niż bieżąca inflacja daje ujemną rentowność realną, niezależnie od tego, czy to obligacja o oprocentowaniu stałym, zmiennym czy indeksowanym inflacją w pierwszym roku (zanim zacznie działać mechanizm indeksacji od drugiego okresu odsetkowego). Dokładny mechanizm indeksacji COI i EDO — wskaźnik GUS plus marża, aktualizowane co roku — opisaliśmy w poradniku o rodzajach obligacji skarbowych; tutaj istotne jest tylko to, że dopóki nie zadziała indeksacja (czyli w pierwszym okresie odsetkowym), obligacja indeksowana inflacją zachowuje się jak obligacja o oprocentowaniu stałym — i może dać taki sam ujemny wynik realny jak OTS, jeśli inflacja w tym okresie przewyższa stawkę startową.

Warto zaznaczyć, że czerwcowy szybki szacunek GUS wskazał niższą inflację (2,5% r/r) — dane finalne za czerwiec 2026 r. GUS publikuje 15 lipca 2026 r. Do momentu ich ogłoszenia maj 2026 r. (3,1% r/r) pozostaje ostatnim potwierdzonym odczytem — to na nim oparte są powyższe wyliczenia, nie na prognozie przyszłej inflacji.

Moment poboru podatku a efektywna rentowność: COI kontra EDO

Rentowność netto zależy nie tylko od stawki i podatku, ale też od tego, kiedy ten podatek jest pobierany — a to różni się między obligacjami wypłacającymi odsetki co roku (COI) a kapitalizującymi je do wykupu (EDO). Sam mechanizm — COI wypłaca i opodatkowuje odsetki corocznie, EDO kapitalizuje je i opodatkowuje raz, przy wykupie — opisaliśmy szczegółowo w poradniku o rodzajach obligacji. Tutaj przeliczamy, ile dokładnie ta różnica w momencie poboru podatku daje w punktach procentowych efektywnej rentowności rocznej.

Założenie ilustracyjne (nie prognoza): stała inflacja 4,0% rocznie przez cały okres, marże z oferty lipiec 2026 r. (COI: 1,50 pkt proc., EDO: 2,00 pkt proc.). Dla COI (4 lata) rentowność nominalna wynosi 4,75% w pierwszym roku i 5,50% w kolejnych trzech — średnio 5,31% nominalnie. Ponieważ podatek jest pobierany co roku od razu przy wypłacie, efektywna rentowność netto to zwykła średnia stawek netto: (4,75×0,81 + 5,50×0,81×3) ÷ 4 = 4,30% rocznie.

Dla EDO (10 lat) rentowność nominalna wynosi 5,35% w pierwszym roku i 6,00% w kolejnych dziewięciu — średnio 5,94% nominalnie. Gdyby ten podatek był pobierany co roku (tak jak w COI), efektywna rentowność netto wyniosłaby 5,94% × 0,81 = 4,81% rocznie. W rzeczywistości EDO kapitalizuje odsetki bez potrącania podatku po drodze, a 19% pobierane jest dopiero od całej narosłej kwoty przy wykupie po 10 latach — dzięki temu kapitał, który w COI trafiłby co roku do urzędu skarbowego, przez cały okres pracuje dalej. Po przeliczeniu skumulowanej wartości na 100 zł nominału (177,99 zł brutto po 10 latach, 163,17 zł netto po podatku od całości odsetek) efektywna rentowność netto EDO wynosi ok. 5,02% rocznie — o ok. 0,2 punktu procentowego więcej niż wynikałoby z samej stawki, wyłącznie dzięki odroczeniu podatku i kapitalizacji nieopodatkowanej podstawy. Ta różnica rośnie wraz z długością horyzontu — dla obligacji 4-letniej efekt odroczenia jest niewielki, bo podatek jest odraczany na krócej.

Opłata za wcześniejszy wykup: jak zmienia efektywną rentowność przy krótkim horyzoncie

Opłata za przedterminowy wykup jest kwotą stałą za sztukę (np. 2,00 zł dla COI, niezależnie od tego, ile odsetek już narosło — pełną tabelę opłat dla wszystkich ośmiu serii znajdziesz w poradniku o rodzajach obligacji). Rozłożona na krótki okres potrafi obniżyć efektywną rentowność roczną znacznie mocniej, niż sugerowałaby sama kwota opłaty.

Kolejność działań ma tu znaczenie i większość kalkulatorów robi to źle: opłata pomniejsza odsetki brutto, a dopiero od tej różnicy naliczany jest 19-procentowy podatek — nie odwrotnie. Jeśli opłata przewyższy narosłe odsetki, podatku nie ma wcale, bo nie ma od czego go pobrać.

Przykład na COI (100 zł nominału, jedna obligacja): jeśli trzymasz ją pełne 4 lata do wykupu, efektywna rentowność netto — jak wyliczono wyżej — wynosi ok. 4,30% rocznie. Jeśli wykupisz ją przedterminowo po 1 roku, narosłe odsetki brutto (4,75 zł) pomniejsza opłata 2,00 zł, a podatek liczy się od różnicy: (4,75 − 2,00) × 0,81 = 2,23 zł na 100 zł nominału — efektywna rentowność spada do ok. 2,23% rocznie, mniej niż połowa wartości z pełnego okresu. Przy wykupie po 2 latach odsetki za pierwszy rok zostały już wypłacone i opodatkowane (3,85 zł netto), a opłata pomniejsza odsetki bieżącego okresu: (5,50 − 2,00) × 0,81 = 2,84 zł. Razem 6,68 zł na 100 zł, czyli ok. 3,34% rocznie — wciąż wyraźnie poniżej stawki liczonej dla pełnych 4 lat, ale opłata rozkłada się już na dłuższy okres, więc jej wpływ na roczną stopę słabnie. Im krótszy realny czas trzymania obligacji względem jej pełnego terminu, tym mocniej stała opłata obniża efektywną rentowność roczną — to argument za dopasowaniem terminu obligacji do realnego horyzontu oszczędzania, a nie za unikaniem konkretnego rodzaju.

Rentowność na rynku wtórnym: dlaczego rośnie, gdy spada cena obligacji

Obligacje skarbowe notowane na rynku wtórnym (np. 10-letnie obligacje Skarbu Państwa, o których mowa w wiadomościach gospodarczych) mają stały kupon ustalony przy emisji, ale ich cena rynkowa zmienia się codziennie w zależności od popytu, stóp procentowych i oceny wiarygodności kredytowej emitenta. Rentowność takiej obligacji to nie kupon, tylko stosunek kuponu do aktualnej ceny — im niższa cena, tym wyższa rentowność przy tym samym kuponie, i odwrotnie.

Przykład liczbowy: obligacja o wartości nominalnej 1 000 zł i kuponie 5% (czyli 50 zł odsetek rocznie) notowana jest po cenie rynkowej. Jeśli cena spadnie do 950 zł, rentowność bieżąca wynosi 50 ÷ 950 = 5,26% — wzrosła, mimo że kupon się nie zmienił, bo ten sam strumień odsetek kupujesz teraz taniej. Jeśli cena wzrośnie do 1 050 zł, rentowność spada do 50 ÷ 1050 = 4,76%. W połowie 2026 r. rentowność 10-letnich obligacji Skarbu Państwa na rynku wtórnym wahała się w okolicach 5,5%, po wcześniejszym w tym samym roku krótkotrwałym przekroczeniu 6% — poziomu niewidzianego od blisko trzech lat. To właśnie ten wskaźnik rynkowy cytują media, pisząc o „rosnącej” lub „spadającej” rentowności polskiego długu.

Dla posiadacza obligacji detalicznych (COI, EDO i pozostałych z listu emisyjnego) ta rentowność rynkowa nie ma żadnego znaczenia praktycznego. Obligacje oszczędnościowe kupione na rachunku rejestrowym nie są notowane na żadnym rynku wtórnym — nie mają zmiennej ceny, którą można sprzedać drożej lub taniej. Niezależnie od tego, co dzieje się z rentownością 10-latek na giełdzie, Twoja obligacja detaliczna jest wykupywana zawsze po wartości nominalnej (100 zł za sztukę) plus narosłe odsetki, pomniejszone jedynie o stałą opłatę przy wykupie przed terminem — opisaną w sekcji wyżej. Wzrost rentowności rynkowej obligacji hurtowych bywa sygnałem tego, w jakim kierunku pójdzie oprocentowanie w kolejnych listach emisyjnych MF, ale nie zmienia warunków obligacji, które już masz na rachunku rejestrowym.

Podstawa prawna i źródła danych

Opodatkowanie odsetek od obligacji reguluje art. 30a ustawy o PIT (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350) — stawka 19%, pobierana automatycznie przez agenta emisji (PKO BP lub Pekao) jako płatnika. Warunki emisji poszczególnych serii obligacji oszczędnościowych określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 grudnia 2010 r. w sprawie warunków emitowania obligacji skarbowych oferowanych w sieci sprzedaży detalicznej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 520, ze zm.), a szczegółowe oprocentowanie każdej emisji — comiesięczny list emisyjny Ministra Finansów. Wskaźnik inflacji publikuje Główny Urząd Statystyczny w cyklicznych komunikatach o wskaźnikach cen towarów i usług konsumpcyjnych na stat.gov.pl.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady inwestycyjnej ani podatkowej. Wyliczenia efektywnej rentowności przy stałej inflacji mają charakter ilustracyjny i nie są prognozą przyszłej inflacji ani zapewnieniem określonego zysku. W celu doboru strategii dostosowanej do własnej sytuacji warto skonsultować się z doradcą finansowym lub podatkowym.