Koszty uzyskania przychodu na umowie zlecenie 2026 — wzory, przykłady, tabele

Koszty uzyskania przychodu na umowie zlecenie w 2026 roku wynoszą 20% przychodu pomniejszonego o składki społeczne (art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o PIT). Przy przeniesieniu praw autorskich można zastosować podwyższone 50% KUP (art. 22 ust. 9 pkt 3), z rocznym limitem 120 000 zł. W praktyce oznacza to, że z 5 000 zł brutto na zleceniu z pełnym ZUS i 20% KUP dostaniesz ok. 3 512 zł netto na rękę — a jeśli jesteś studentem poniżej 26 lat, całe 5 000 zł.

Poniżej znajdziesz dokładne wzory, tabele i wyliczenia dla każdego scenariusza — z aktualnymi stawkami na 2026 rok.

Parametry podatkowe i składkowe 2026 — ściągawka

Zanim przejdziemy do obliczeń, oto aktualne wartości na 2026 rok, z których korzystamy we wszystkich przykładach:

Czym są koszty uzyskania przychodu na zleceniu

Koszty uzyskania przychodu (KUP) to kwota, o którą pomniejsza się przychód przed obliczeniem podatku. Na umowie zlecenie KUP oblicza się procentowo — nie są to stałe kwoty jak na etacie (250 zł/mies.).

Mechanizm jest prosty: im wyższe KUP, tym niższa podstawa opodatkowania i mniej podatku do zapłaty. Dlatego różnica między 20% a 50% KUP bezpośrednio wpływa na kwotę netto.

Trzy warianty KUP na umowie zlecenie

Wzór krok po kroku: od brutto do netto na umowie zlecenie

Poniżej uniwersalny wzór dla zleceniobiorcy z pełnym ZUS (osoba powyżej 26 lat, bez innego tytułu do ubezpieczeń, z dobrowolną chorobową). Liczymy na przykładzie 5 000 zł brutto.

Krok 1 — Składki społeczne zleceniobiorcy

Krok 2 — Składka zdrowotna

Podstawa zdrowotnej = brutto − składki społeczne = 5 000 − 685,50 = 4 314,50 zł.

Składka zdrowotna = 4 314,50 × 9% = 388,31 zł.

Od 2022 roku składka zdrowotna nie jest odliczana od podatku. To zmiana Polskiego Ładu, która zwiększyła efektywne obciążenie zleceniobiorców.

Krok 3 — Koszty uzyskania przychodu (20%)

KUP = 4 314,50 × 20% = 862,90 zł.

Krok 4 — Podstawa opodatkowania

Podstawa = przychód − składki społeczne − KUP = 4 314,50 − 862,90 = 3 451,60 zł → po zaokrągleniu do pełnych złotych: 3 452 zł.

Krok 5 — Zaliczka na PIT

Zaliczka = 3 452 × 12% = 414,24 zł → po zaokrągleniu: 414 zł.

Krok 6 — Kwota netto

Bez PIT-2: 5 000 − 685,50 − 388,31 − 414 = 3 512,19 zł netto

Z PIT-2: 5 000 − 685,50 − 388,31 − 114 = 3 812,19 zł netto

Wzór w jednej formule

4 scenariusze netto z 5 000 zł brutto

Każdy scenariusz to inna sytuacja życiowa — porównaj, który dotyczy Ciebie.

Scenariusz 1: Pełny ZUS (osoba >26 lat, jedyne źródło dochodu)

To najpowszechniejszy przypadek. Składki społeczne obowiązkowe (chorobowa dobrowolna), 20% KUP.

Koszt całkowity zleceniodawcy: ok. 6 024 zł (brutto + składki pracodawcy: emerytalna 9,76%, rentowa 6,50%, wypadkowa ~1,67%, FP 2,45%, FGŚP 0,10%).

Scenariusz 2: Student lub uczeń poniżej 26 lat

Działają dwa niezależne zwolnienia: (1) brak ZUS — art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zwalnia studentów i uczniów do 26 lat ze składek, (2) brak PIT — ulga dla młodych (art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT) zwalnia z podatku przychody do 85 528 zł/rok.

Koszt zleceniodawcy = 5 000 zł (brak składek pracodawcy). To najtańsza forma zatrudnienia w polskim prawie.

Scenariusz 3: Zbieg tytułów — etat ≥ 4 806 zł + zlecenie u innego podmiotu

Jeśli masz umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym (4 806 zł brutto w 2026), a zlecenie wykonujesz dla innego podmiotu, ze zlecenia odprowadzasz tylko składkę zdrowotną. Składki społeczne (emerytalna, rentowa) są dobrowolne.

Koszt zleceniodawcy = 5 000 zł. Uwaga: jeśli wynagrodzenie z etatu jest niższe niż minimalne, składki społeczne ze zlecenia stają się obowiązkowe (do wyrównania łącznej podstawy do poziomu minimalnego wynagrodzenia).

Scenariusz 4: 50% KUP — przeniesienie praw autorskich

Zlecenie obejmujące tworzenie utworów i przeniesienie praw autorskich (np. programowanie, grafika, teksty, architektura — pełny katalog w art. 22 ust. 9b ustawy o PIT).

Różnica wobec 20% KUP: +155 zł netto miesięcznie (1 860 zł rocznie).

Tabela porównawcza: 20% KUP vs 50% KUP

Kiedy można stosować 50% KUP

Podwyższone 50% KUP przysługują, gdy łącznie spełnione są warunki:

1. W wyniku zlecenia powstaje utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim.
2. Utwór mieści się w katalogu z art. 22 ust. 9b ustawy o PIT (m.in. programy komputerowe, architektura, literatura, muzyka, gry komputerowe, fotografia, dziennikarstwo, wzornictwo).
3. Umowa wyraźnie wyodrębnia honorarium autorskie — część wynagrodzenia za przeniesienie praw musi być określona kwotowo lub procentowo.
4. Zleceniobiorca dysponuje dowodami stworzenia utworu (np. repozytorium kodu, pliki projektowe, ewidencja utworów).

Interpretacja ogólna Ministra Finansów (DD3.8201.1.2018 z 18.09.2020) potwierdza, że utwór może powstać w ramach umowy zlecenia, a strony mają swobodę w ustaleniu wysokości honorarium autorskiego.

Co się dzieje po przekroczeniu limitu 120 000 zł przy 50% KUP

To jedna z najczęstszych pułapek podatkowych. Roczny limit 50% KUP wynosi 120 000 zł (art. 22 ust. 9a ustawy o PIT). Po jego wyczerpaniu:

• Koszty spadają do 0 zł — nie do 20%. Wynika to z tego, że 50% KUP (art. 22 ust. 9 pkt 3) i 20% KUP (art. 22 ust. 9 pkt 4) to odrębne podstawy prawne — po wyczerpaniu limitu autorskiego nie można automatycznie „przeskoczyć” na stawkę standardową w ramach tej samej umowy. Cały przychód (pomniejszony o składki społeczne) staje się podstawą opodatkowania.
• Płatnik powinien monitorować narastająco sumę zastosowanych KUP, ale ma wgląd wyłącznie we własne wypłaty — nie wie o kosztach u innych płatników. Jeśli masz kilku zleceniodawców stosujących 50% KUP, powinieneś sam informować ich o zbliżaniu się do limitu.
• Wyjście awaryjne: jeśli faktycznie poniesione koszty przekraczają 120 000 zł, na podstawie art. 22 ust. 10a można w zeznaniu rocznym odliczyć koszty faktyczne w pełnej wysokości (z dokumentacją).
• Przy łączeniu z ulgą dla młodych (PIT-0): suma 50% KUP i przychodów zwolnionych z PIT łącznie nie może przekroczyć 120 000 zł (art. 22 ust. 9aa).

Ryczałt 12% od umów do 200 zł — kiedy i jak

Dla umów zlecenie, w których kwota określona w umowie nie przekracza 200 zł, stosuje się zryczałtowany podatek 12% od przychodu brutto (art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT). To odrębny tryb rozliczenia z istotnymi konsekwencjami.

Przykład: umowa na 200 zł brutto

Kluczowe zasady ryczałtu

• Brak KUP — podatek naliczany od pełnego brutto, nie od podstawy po odliczeniu składek czy kosztów. To niekorzystne w porównaniu do standardowego rozliczenia.
• Brak PIT-2 — nie stosuje się kwoty wolnej ani kwoty zmniejszającej podatek.
• Limit 200 zł dotyczy kwoty wpisanej w umowę — nie stawki godzinowej. Umowa ze stawką 30 zł/godz. nie kwalifikuje się, nawet jeśli w danym miesiącu wypracowano mniej niż 200 zł.
• Zleceniobiorca nie może być pracownikiem płatnika.
• Limit 200 zł dotyczy pojedynczej umowy — nie sumuje się umów w miesiącu.
• Ryczałt nie podlega uldze dla młodych (PIT-0).
• Rozliczany przez płatnika na PIT-8AR. Zleceniobiorca nie wykazuje tego przychodu w zeznaniu rocznym.

Porównanie: zlecenie vs etat vs dzieło — 5 000 zł brutto

Ile netto dostaniesz z tej samej kwoty brutto na różnych umowach? Porównanie dla osoby >26 lat, I próg podatkowy.

Zlecenie z PIT-2 daje wyższe netto (3 812 zł) niż etat z PIT-2 (3 738 zł) przy tym samym koszcie pracodawcy — to efekt wyższych KUP (862,90 zł vs 250 zł). Oczywiście etat daje ochronę: urlop, chorobowe, okres wypowiedzenia.

Umowa o dzieło daje najwyższe netto (4 520 zł) i najniższy koszt pracodawcy (5 000 zł), ale oznacza zero ochrony socjalnej — brak ubezpieczenia zdrowotnego, brak emerytury, brak chorobowego.

Jeśli chcesz policzyć netto z umowy o pracę dla swojej kwoty, skorzystaj z kalkulatora wynagrodzeń UoP.

Zestawienie netto dla różnych kwot brutto na zleceniu

Tabela dla osoby >26 lat, pełny ZUS z dobrowolną chorobową, 20% KUP, bez PIT-2, I próg PIT.

Minimalna stawka godzinowa netto 2026

Minimalna stawka godzinowa na umowie zlecenie w 2026 roku wynosi 31,40 zł brutto za godzinę. Ile to netto?

PIT-2 na umowie zlecenie — +300 zł netto miesięcznie

Od 1 stycznia 2023 roku zleceniobiorca może złożyć PIT-2 (oświadczenie o stosowaniu kwoty zmniejszającej podatek) u zleceniodawcy. Dzięki temu płatnik pomniejsza miesięczną zaliczkę PIT o 300 zł (1/12 z kwoty wolnej 30 000 zł × 12% = 3 600 zł/rok).

Zasady:

• Można złożyć PIT-2 u maksymalnie 3 płatników — wtedy każdy stosuje 1/12, 1/24 lub 1/36 kwoty zmniejszającej.
• Jeśli masz jednocześnie etat i zlecenie, kwotę wolną możesz „podzielić” między pracodawcę i zleceniodawcę.
• PIT-2 nie zmienia rocznego podatku — zmienia jedynie rozkład zaliczek. Ale w praktyce oznacza więcej pieniędzy co miesiąc zamiast nadpłaty w rozliczeniu rocznym.

Koszty faktycznie poniesione — kiedy wyższe niż 20%

Art. 22 ust. 10 ustawy o PIT pozwala zleceniobiorcy w zeznaniu rocznym zastąpić ryczałtowe 20% KUP kosztami faktycznie poniesionymi, jeśli są wyższe i udokumentowane.

Typowe koszty do odliczenia: dojazdy do miejsca wykonywania zlecenia, materiały i narzędzia, noclegi w delegacji, szkolenia bezpośrednio związane ze zleceniem, amortyzacja sprzętu (laptop, aparat).

Koszty muszą mieć związek przyczynowo-skutkowy z przychodem ze zlecenia i nie mogą figurować w katalogu wyłączeń z art. 23 ustawy o PIT. Potrzebna jest dokumentacja: faktury, rachunki, bilety, potwierdzenia przelewów.

Ważne: korekta na koszty faktyczne jest możliwa wyłącznie w zeznaniu rocznym (PIT-36 lub PIT-37). Płatnik w trakcie roku zawsze stosuje 20% (lub 50%).

Umowa zlecenie z własnym pracodawcą

Nowy przepis 2026: umowa zlecenie wliczana do stażu pracy

Od 2026 roku okresy pracy na umowie zlecenie wliczają się do stażu pracy (Dz.U. 2025, poz. 1423) — od 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym, od 1 maja 2026 r. u pozostałych pracodawców. To zmiana istotna dla zleceniobiorców, którzy dotychczas „tracili” lata pracy na zleceniach w kontekście uprawnień stażowych (np. nagrody jubileuszowe, dodatek stażowy w sferze budżetowej, wymiar urlopu po przejściu na etat).

Ostatnia aktualizacja: marzec 2026. Dane zgodne z ustawą o PIT (Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.) oraz Rozporządzeniem Rady Ministrów z 11.09.2025 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia.